మారుతున్న ప్రపంచ సమీకరణాలు: ప్రజా ప్రతిధ్వనితో భారత్ సొంత బలాన్ని పెంచుకోవాలి

గత కొంతకాలంగా అగ్రదేశాల మధ్య వరుసగా ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరుగుతున్నాయి. భారత్, చైనా మధ్య సరిహద్దు అంశంపై ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చలు కొనసాగగా, అమెరికా, రష్యా మధ్య కూడా ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు జరిగాయి. మరోవైపు చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మధ్య సంబంధాల్లోనూ కొత్త పరిణామాలు కనిపిస్తున్నాయని వ్యాసం పేర్కొంది.

విదేశాంగ విధానంలో ప్రపంచ దేశాల మధ్య ఉన్న విభేదాలను భారత్ తన జాతీయ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించుకోవడం గతంలో కొంతవరకు వ్యూహాత్మకంగా ఉపయోగపడిందని రచయిత వివరించారు. అమెరికాకు చైనాను ఎదుర్కొనేందుకు భారత్ అవసరమవడం, రష్యాకు అంతర్జాతీయ వేదికపై భారత్ మద్దతు అవసరం కావడం, చైనా కూడా భారత్ అమెరికా శిబిరంలోకి వెళ్లకుండా చూడాలనుకోవడం వంటి అంశాలు న్యూఢిల్లీకి దౌత్యపరమైన అవకాశాలను కల్పించాయని పేర్కొన్నారు.

అయితే అగ్రశక్తుల మధ్య విభేదాలు తగ్గి, అవి నేరుగా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునే పరిస్థితి ఏర్పడితే మధ్యస్థ శక్తులకు ఉన్న వ్యూహాత్మక అవకాశాలు తగ్గే అవకాశం ఉందని విశ్లేషణ చెబుతోంది. ముఖ్యంగా రష్యా చమురు కొనుగోలుపై అమెరికా విధిస్తున్న ఒత్తిడి నేపథ్యంలో భారత్ ఎదుర్కొంటున్న దౌత్య, ఆర్థిక సవాళ్లను వ్యాసం ప్రస్తావించింది.

చరిత్రలో 1971లో అమెరికా-చైనా సాన్నిహిత్యం కారణంగా భారత్ ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులను కూడా రచయిత గుర్తుచేశారు. అప్పట్లో భారత్ సోవియట్ యూనియన్తో స్నేహ ఒప్పందం ద్వారా తన వ్యూహాత్మక స్థితిని బలోపేతం చేసుకుందని పేర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం అలాంటి ప్రత్యామ్నాయంగా మరో అగ్రశక్తిపై పూర్తిగా ఆధారపడే అవకాశం భారత్కు లేదని విశ్లేషించారు.

అందువల్ల ప్రపంచంలోని మారుతున్న శక్తి సమీకరణాలను అర్థం చేసుకుంటూనే, దేశీయ ఆర్థిక సామర్థ్యం, రక్షణ సామర్థ్యం, సాంకేతికత, దౌత్య ప్రభావం వంటి రంగాల్లో భారత్ తన సొంత శక్తిని మరింత పెంచుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని వ్యాసం ప్రధానంగా సూచిస్తోంది.

రచయిత హ్యాపీమోన్ జాకబ్ అభిప్రాయాల ప్రకారం, ప్రపంచ శక్తుల మధ్య విభేదాలపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా, భారత్ తన బలంతోనే అంతర్జాతీయ వ్యవస్థలో మరింత ప్రభావవంతమైన స్థానం సంపాదించుకోవడం కీలకం.